Kindle istifadəçilərinin illərdir səssizcə istifadə etdiyi “Airplane Mode” hiyləsi yenidən gündəmə gəlib. Amazon-un DRM siyasətində mümkün dəyişikliklər xüsusilə kitabı gecə yataqda oxuyub bir neçə səhifədən sonra yuxuya gedən oxucuları narahat edir.
Məsələ təkcə e-kitabların DRM qorumasını silmək imkanının məhdudlaşması deyil. Əsas sual budur: kitabxanadan rəqəmsal olaraq götürdüyünüz kitabı müddət bitəndən sonra Kindle-da oxumağa davam edə biləcəksinizmi?
Kindle oxucularının sevdiyi “gizli” üsul nədir?
Bir çox Kindle sahibi kitabları almaq əvəzinə Libby tətbiqi üzərindən yerli kitabxanadan rəqəmsal şəkildə götürür. Libby, OverDrive sistemi ilə işləyir və kitabı Amazon hesabınız vasitəsilə Kindle cihazınıza göndərməyə imkan verir.
Adətən belə kitabların istifadə müddəti təxminən iki həftə olur. Amma hamı kitabı bu müddətdə bitirə bilmir, xüsusilə də gecələr oxuyub tez yuxuya gedənlər.
Bu zaman məşhur üsul işə düşür: kitab Kindle-a yükləndikdən sonra Wi‑Fi söndürülür və cihaz Airplane Mode rejiminə keçirilir. Beləcə Kindle internetə qoşulmadığı üçün kitab cihazdan silinmir və oxucu onu bitirənə qədər oxumağa davam edir.
DRM dəyişikliyi niyə bu qədər müzakirə olunur?
DRM, yəni Digital Rights Management, rəqəmsal kitabların müəllif hüquqlarını qorumaq üçün istifadə olunur. Amazon-un son yeniləmələri ilə bağlı iddialar isə bəzi istifadəçilərin yüklənmiş Kindle kitablarından DRM-i çıxarmaq imkanının çətinləşdiyini göstərir.
Bu mövzuda fikir ayrılığı böyükdür. Bir tərəf deyir ki, oxucu aldığı kitab üzərində daha çox nəzarətə sahib olmalıdır; digər tərəf isə müəlliflərin və nəşriyyatların qazancının qorunmasını vacib sayır.
Ən böyük narahatlıq budur: Kindle internetə qoşulan kimi müddəti bitmiş kitab cihazdan avtomatik yox ola bilər.
Amma kitabxana baxımından vəziyyət düşündüyümüz qədər dramatik olmaya bilər. Məqalədə qeyd olunur ki, kitabın müddəti bitdikdən sonra kitabxana artıq həmin rəqəmsal lisenziyanı geri alır və onu başqa oxucuya verə bilir.
Oxucular həqiqətən başqasının növbəsini saxlayır?
Bu hiylədən istifadə edənlərin ən böyük vicdan sualı budur: “Mən kitabı qaytarmasam, başqa oxucu gözləməli olurmu?” TechRadar müəllifinin yerli kitabxana ilə danışığında resurs masasında çalışan şəxs bunun geniş bilinən bir üsul olduğunu təsdiqləyib.
Onun sözlərinə görə, narahat olmağa ciddi əsas yoxdur. Çünki sistem kitabın rəqəmsal hüququnu artıq geri alır və növbəti istifadəçiyə təqdim edə bilir.
Başqa sözlə, Kindle-da Airplane Mode açıq qaldığı üçün siz kitabı cihazınızda oxumağa davam etsəniz də, kitabxananın rəqəmsal nüsxəsi bloklanmır. Ən azı mövcud sistemdə bu, başqa oxucular üçün ciddi problem yaratmır.
Sadə çıxış yolu hələ də var?
Əgər kitabı Libby vasitəsilə götürüb Kindle-a yükləmisinizsə, ən sadə üsul yenə eynidir: kitab tam yükləndikdən sonra Wi‑Fi-ni söndürmək və Airplane Mode rejimini aktivləşdirmək. Bu, cihazın Amazon serverləri ilə sinxronlaşmasının qarşısını alır.
Əlbəttə, bu üsulun gələcəkdə necə işləyəcəyi Amazon-un proqram yeniləmələrindən asılı olacaq. Şirkət Kindle ekosistemini daha sərt idarə etməyə qərar versə, oxucuların vərdişləri dəyişə bilər.
Hələlik isə görünən budur ki, narahatlıq bir qədər şişirdilmiş ola bilər. DRM mübahisəsi realdır, amma kitabxana kitablarını gec bitirən oxucular üçün vəziyyət tam fəlakət deyil.
Nəticə: Kindle-da Airplane Mode hiyləsi hələ də oxucuların sevimli xilasedicisidir, amma Amazon-un növbəti addımları rəqəmsal kitab oxuma vərdişlərimizi ciddi dəyişə bilər.