Kripto dünyasında fırıldaqçılar artıq təkcə insanları aldatmır — AI onların yerinə danışır, yazır və hətta üzünü “göstərir”. Nəticə isə qorxuducudur: saxta kimliklərlə qurulan kripto dələduzluqları rekord sürətlə böyüyür.
Chainalysis-in məlumatına görə, 2025-ci ildə impersonation, yəni başqasının kimliyinə bürünmə fırıldaqları illik müqayisədə 1,400%-dən çox artıb. Üstəlik, bu şəbəkələrə edilən orta ödəniş də 600%-dən çox yüksəlib.
AI fırıldaqçıların “işçi sayını” sıfıra endirdi
Əvvəllər romantik və ya investisiya fırıldağı qurmaq üçün komanda lazım idi: biri qurbanla danışır, biri yazışmanı izləyir, digəri isə prosesi həftələrlə idarə edirdi. Dil bilmək, vaxt ayırmaq və inandırıcı davranmaq bu işin əsas limiti idi.
Generativ AI bu limiti sındırdı. İndi eyni sxem daha az insanla, daha çox qurbana, daha inandırıcı mesajlarla çatır.
Chainalysis bildirir ki, AI alətləri ilə əlaqəsi görünən fırıldaq əməliyyatları orta hesabla 3.2 milyon dollar gəlir əldə edib. AI izi olmayan əməliyyatlarda bu rəqəm 719 min dollar olub.
AI ilə əlaqəli kripto fırıldaq əməliyyatları təxminən 4.5 dəfə çox gəlir gətirir və 9 dəfə daha çox aktivlik göstərir.
Deepfake artıq KYC yoxlamasını da ucuz “sındırır”
Kripto platformalarının istifadə etdiyi kimlik yoxlamaları illərlə sadə təhdidlərə qarşı qurulmuşdu: çap şəkillər, köhnə video yazılar və keyfiyyətsiz saxtalaşdırmalar. Buna görə də bir çox sistem hələ də istifadəçidən göz qırpmağı və ya başını çevirməyi istəyir.
Problem ondadır ki, hücum artıq dəyişib, amma yoxlama mexanizmi çox vaxt yerində sayır. Socure araşdırmasına görə, deepfake vasitəsilə belə yoxlamanı aldatmaq təxminən 20 dollara və 30 dəqiqəyə başa gələ bilir.
Daha narahatedici məqam isə budur: sintetik video axınını birbaşa yoxlama interfeysinə ötürən injection hücumları standart liveness yoxlamalarını 58% hallarda keçə bilir. Qlobal miqyasda aşkarlanan deepfake fırıldaqlarının 88%-i kripto ilə bağlıdır.
Hüquq-mühafizə cavab verir, amma saxta üz hələ də keçid alır
Bu dalğaya qarşı böyük əməliyyatlar da aparılır. Məlumatlara görə, Tether-də 4.4 milyard dollar dəyərində vəsait dondurulub, 97 ölkədə təxminən 5,800 nəfər saxlanılıb.
Amma problem təkcə pulun dondurulması deyil. Saxta kimlik yoxlamadan keçirsə, fırıldaqçı növbəti mərhələyə artıq sistemin içindən başlayır.
Binance-in təhlükəsizlik rəhbəri Jimmy Su da bu dəyişimi vurğulayır: Web3-də zəif halqa artıq həmişə kod deyil, çox vaxt insanlar, giriş hüquqları və idarəetmə sistemləridir. Onun sözlərinə görə, protokolu qorumaq üçün yalnız smart contract kodunu deyil, həmin kodu kimin və necə idarə etdiyini də qorumaq lazımdır.
Kriptoda orta ödəniş kəskin böyüyüb
Chainalysis-in rəqəmləri göstərir ki, bütün fırıldaq kateqoriyalarında orta kripto ödənişi 782 dollardan 2,764 dollara yüksəlib. Bu, sadəcə daha çox fırıldaqçı demək deyil; daha effektiv alətlər, daha yaxşı hədəfləmə və daha inandırıcı ssenarilər deməkdir.
TRM Labs da son bir ildə AI dəstəkli fırıldaq aktivliyində 500%-ə yaxın artım müşahidə edib. Yəni problem artıq fərdi hadisə yox, kripto ekosisteminin yeni təhlükəsizlik reallığıdır.
Nəticə: Kripto fırıldaqçılığı AI sayəsində daha ucuz, daha sürətli və daha inandırıcı olub — buna görə platformalar artıq təkcə kodu yox, kimliyi, davranışı və giriş hüquqlarını da ciddi qorumağa məcburdur.