Kibertəhlükəsizlik dünyasında qaydalar dəyişə bilər: ABŞ administrasiyası özəl şirkətlərə cinayətkar haker qruplarına qarşı hücum xarakterli əməliyyatlar aparmağa yol açır.

Bu, sadəcə “müdafiə olunmaq” deyil — söhbət haker infrastrukturunu pozmaqdan, cinayətkar şəbəkələri sıradan çıxarmaqdan və riskli “hack back” yanaşmasını rəsmi çərçivəyə salmaqdan gedir.

Özəl şirkətlərə kiber “kapitan məktubu” veriləcək?

Bloomberg-in məlumatına görə, White House kibertəhlükəsizlik şirkətlərinə “cinayətkar təşkilatları pozmağa yönəlmiş hücum xarakterli kiber əməliyyatlar” üçün icazə verməyə hazırlaşır.

Bu ideya tarixdəki “letters of marque” praktikasına bənzədilir: vaxtilə dövlətlər özəl gəmilərə dəniz quldurlarına və düşmən gəmilərinə hücum etmək üçün rəsmi icazə verirdi.

İndi isə oxşar məntiq rəqəmsal məkana daşınır: dövlətin nəzarəti altında özəl şirkətlər kiber cinayətkarların serverlərinə, alətlərinə və şəbəkələrinə qarşı aktiv addımlar ata bilər.

Proqrama qoşulmaq istəyən kibertəhlükəsizlik şirkətlərindən 1 milyon dollar məbləğində bond/escrow təminatı tələb olunacaq.

Nəzarət kimdə olacaq və şirkətlər nə edə biləcək?

National Security Presidential Memorandum üzrə yayılan fakt vərəqində bildirilir ki, proqramın nəzarəti National Coordination Center vasitəsilə aparılacaq.

Bu mərkəzdə nəzarət Homeland Security və Justice departamentlərindən olan iki icraçı direktor arasında bölüşdürüləcək.

Şirkətlər hökumət qurumları ilə könüllü kəşfiyyat mübadiləsi razılaşmalarına qoşula, təhlükələr barədə məlumat ötürə və həmin təhlükələrə qarşı kiber əməliyyatlar təklif edib həyata keçirə biləcəklər.

“Hack back” niyə bu qədər mübahisəlidir?

Bu gün hücum xarakterli kiber əməliyyatları əsasən cinayətkar qruplar, hərbi strukturlar, U.S. Cyber Command kimi qurumlar və kəşfiyyat xidmətləri aparır.

Özəl şirkətlər isə adətən “active defense” adlanan daha ehtiyatlı zonada qalırlar: məhkəmə qərarı ilə haker infrastrukturunu bağlatmaq, honeypot qurmaq və hücumları izləmək kimi üsullardan istifadə edirlər.

Problem ondadır ki, hücum edən tərəfi dəqiq müəyyənləşdirmək çox çətindir. Yanlış hədəfə zərbə vurmaq şirkətləri hüquqi məsuliyyətə, dövlətləri isə diplomatik gərginliyə sürükləyə bilər.

Ekspertlərin qorxduğu ssenari: rəqəmsal xaos

“Hack back” ideyası yeni deyil və illərdir kibersiyasət müzakirələrinin ən riskli mövzularından biri sayılır.

CyberScoop hələ 2019-cu ildə bu yanaşmanın bəzi ekspertlər tərəfindən “kibertəhlükəsizlikdə ən pis ideya” adlandırıldığını yazmışdı.

Hətta Trump administrasiyasının öz rəsmiləri də əvvəllər bu planı yumşaltmağa çalışırdı. Thomas Lind bir konfransda administrasiyanın “quldurlarla quldur kimi döyüşməkdə maraqlı olmadığını” demişdi.

National Cyber Director Sean Cairncross da D.C.-də keçirilən təhlükəsizlik sammitində özəl hücum əməliyyatlarının sənayedən gözlənilən yardım olmadığını bildirmişdi.

İndi isə görünən odur ki, White House daha sərt xəttə yaxınlaşır və kiber cinayətkarlarla mübarizədə özəl sektorun rolunu genişləndirmək istəyir.

Nəticə: ABŞ-ın bu addımı kibertəhlükəsizlikdə yeni dövr aça bilər, amma düzgün idarə olunmasa, hakerlərə qarşı mübarizə özü daha böyük rəqəmsal riskə çevrilə bilər.