Çip müharibəsində yeni gərginlik yaranıb: ABŞ rəsmiləri dünyanın ən kritik yarımkeçirici avadanlıqlarından birinin Çində ola biləcəyindən şübhələnir. ASML isə bu iddianı qəti şəkildə rədd edir.
Söhbət adi bir cihazdan getmir — bu, ən qabaqcıl çiplərin istehsalı üçün vacib sayılan EUV litografiya sistemidir.
ABŞ nədən narahatdır?
Bloomberg-in məlumatına görə, ABŞ Ticarət naziri Howard Lutnick son görüşlərdə ASML rəhbərliyinə ciddi narahatlığını çatdırıb. Onun iddiasına görə, Niderland şirkətinin extreme ultraviolet lithography, yəni EUV avadanlığı Çinə gedib çıxmış ola bilər.
Bu iddia təsdiqlənsə, böyük ixrac nəzarəti pozuntusu sayılacaq. Çünki ASML-ə EUV sistemlərini Çinə satmaq hələ Donald Trump administrasiyasının ilk dövründən qadağan edilib.
EUV sistemləri hazırda Yer üzündə ən qabaqcıl yarımkeçirici naxışlarını çap edə bilən yeganə texnologiya hesab olunur.
ASML nə deyir?
ASML isə mövqeyini çox aydın ifadə edir: şirkətin sözlərinə görə, Çində heç bir EUV sistemi yoxdur və heç vaxt da olmayıb. Yəni şirkət ABŞ tərəfinin narahatlığını fakt kimi qəbul etmir.
Məsələni daha da maraqlı edən məqam budur ki, ABŞ rəsmiləri Bloomberg-ə EUV ilə bağlı komponentlərin və daşınma avadanlıqlarının Çinə göndərildiyinə dair sübutlarının olduğunu deyiblər. Amma həmin sübutları nə Bloomberg-ə, nə də görünür ASML-in özünə təqdim ediblər.
Sübut varsa, niyə göstərilmir?
Bloomberg-in yazdığına görə, ABŞ Ticarət Departamenti Çində real EUV sisteminin olub-olmadığı ilə bağlı suallara cavab verməyib. Bu isə məsələni daha da qeyri-müəyyən edir.
Əgər söhbət yalnız komponentlərdən və ya daşınma avadanlığından gedirsə, bu, tam EUV sisteminin Çində olması demək deyil. Amma belə texnologiyaların ətrafında hər detal strateji əhəmiyyət daşıyır.
Bu mübahisə niyə vacibdir?
ASML qlobal çip sənayesinin ən kritik şirkətlərindən biridir. Onun EUV texnologiyası olmadan ən müasir prosessorları, süni intellekt çiplərini və qabaqcıl mobil platformaları istehsal etmək çox çətindir.
ABŞ isə Çinin qabaqcıl çip istehsalı imkanlarını məhdudlaşdırmaq üçün son illərdə ixrac nəzarətini sərtləşdirib. Buna görə də ASML ətrafında yaranan hər iddia texnologiya bazarında böyük rezonans doğurur.
Nəticə: ASML iddiaları rədd etsə də, ABŞ-ın sübutları açıqlamaması çip müharibəsində sualları cavablardan daha çox edir.