Çinin AI laboratoriyaları artıq ABŞ-ın ən güclü modellərinə çatmaq üzrədir və Vaşinqtonda həyəcan siqnalları işə düşüb. Ağ Ev indi bir suala cavab axtarır: Çin AI modellərini necə dayandırmaq olar?
Wired-in məlumatına görə, Trump administrasiyası daxilində bu mövzuda ciddi fikir ayrılığı yaranıb. Ağ Ev daha sərt məhdudiyyətlər istəyir, Commerce Department isə bu cür addımların praktikada işləməyə biləcəyini düşünür.
Çinin Kimi K3 modeli Vaşinqtonu niyə narahat etdi?
Gərginliyin əsas səbəblərindən biri Moonshot AI laboratoriyasının təqdim etdiyi Kimi K3 modelidir. Mənbələrə görə, bu model Anthropic və OpenAI kimi ABŞ şirkətlərinin qabaqcıl modelləri ilə rəqabət aparacaq səviyyəyə yaxınlaşıb.
Ağ Ev rəsmiləri son günlər Çin AI laboratoriyalarının ABŞ modellərindən istifadə edərək öz sistemlərini təlim etdirməsinin qarşısını almaq üçün mümkün tədbirləri müzakirə ediblər. Bu üsul AI dünyasında “distillation” adlanır və böyük modelin biliklərini daha kiçik və ya rəqib modelə ötürmək kimi izah olunur.
Anthropic iddia edir ki, Alibaba ona qarşı indiyə qədər məlum olan “ən böyük distillation hücumu”nu həyata keçirib.
“IP oğurluğu” ittihamı və mümkün sanksiyalar
Ağ Ev distillation hücumlarına xüsusilə ciddi yanaşır. Hətta ABŞ tərəfi Moonshot-un Kimi K3 modelini Anthropic-in Claude Fable 5 modelindən distillation yolu ilə hazırladığını açıqlayıb.
Treasury Secretary Scott Bessent Fox Business-ə açıqlamasında gizli distillation prosesinin sanksiyalara səbəb ola biləcəyini deyib. O, bu yanaşmanı açıq şəkildə “IP theft”, yəni intellektual mülkiyyət oğurluğu adlandırıb.
Məlumata görə, Ağ Ev hansısa prezident addımı atmağa hazırlaşır, amma bu addımın hazırda klassik executive order formatında olacağı gözlənilmir. Ağ Ev sözçüsü isə mövzu ilə bağlı şərh verməyib.
Commerce Department daha yumşaq yol axtarır
Administrasiya daxilində əsas fikir ayrılığı Commerce Department ilə Ağ Ev arasında görünür. Çünki ixrac nəzarətlərinə cavabdeh olan Bureau of Industry and Security məhz bu qurumun tabeliyindədir.
Commerce Secretary Howard Lutnick-in ABŞ AI laboratoriyalarını öz açıq çəkili modellərini yaratmağa təşviq etmək barədə düşündüyü bildirilir. Məqsəd Çinin açıq modellərinə qarşı ABŞ tərəfdən balans yaratmaqdır.
Lutnick bir tərəfdən Anthropic-ə ixrac məhdudiyyətləri tətbiq edib, digər tərəfdən isə tam sərt xəttə keçmək istəmir. Mənbələr onun daha elastik tənzimləmə yanaşması tutduğunu deyir.
Açıq çəkili modellər yeni təhlükə kimi görünür
ABŞ administrasiyasını narahat edən tək məsələ distillation deyil. Çindən gələn açıq çəkili AI modelləri də ciddi təhlükə kimi qiymətləndirilir.
Bu modellər internetdən endirilə, dəyişdirilə və istənilən məqsədlə istifadə oluna bilir. Problem ondadır ki, onların bəzilərində dövlət sistemlərinə və kritik infrastruktura hücumların qarşısını alan güclü təhlükəsizlik qoruyucuları yoxdur.
Bundan əvvəl administrasiyanın əsas narahatlığı Anthropic-in Claude Mythos və Fable 5 modelləri idi. Çünki bu modellərin dövlət sistemlərində və kritik infrastrukturda boşluqları tapmaq qabiliyyəti müzakirə mövzusuna çevrilmişdi.
Nəticə: ABŞ-Çin AI yarışı artıq sadəcə texnologiya rəqabəti deyil, intellektual mülkiyyət, kibertəhlükəsizlik və qlobal güc balansı uğrunda mübarizəyə çevrilir.